ZetOpen, Expertise in toegankelijkheid

Vraagbaak ZetOpen

Op deze pagina vindt u de meest gestelde vragen op het gebied van toegankelijkheid.
Mocht uw vraag hier niet bij staan, stel uw vraag dan via het contactformulier van ZetOpen. Wij gaan voor u op zoek naar het juiste antwoord!

Is uw vraag ook voor anderen interessant? Dan plaatsen we deze direct ook in het overzicht.

Richtlijnen, normen en eisen
Adviezen en onderzoeksresultaten
- Kan ik inzicht krijgen in adviezen en onderzoeksresultaten?
Keurmerken
- Welke toegankelijkheidskeurmerken zijn er?
- Hoe kan ik zien of een gebouw toegankelijk is?
Openbaar vervoer
- Mag een scootmobiel in de bus?
- Kan ik met een rolstoel in de bus?
Fondsen, subsidies en vergoedingen
- Zijn er fondsen op het gebied van toegankelijkheid?
- Zijn er subsidies voor toegankelijkheids-aanpassingen?
Hulpmiddelen
Wetgeving
- Is toegankelijkheid wettelijk geregeld ?

Terug naar top
Richtlijnen, normen en eisen

Waaraan moet een toegankelijk gebouw voldoen?
In principe behoort een toegankelijk gebouw te voldoen aan de eisen zoals die staan in het 'Handboek voor Toegankelijkheid'. Dit is echter zeer uitgebreid. Een gebouw dat beschikt over het Internationaal Toegankelijkheidssymbool (ITS) mag toegankelijk genoemd worden.

Hoe steil mag een hellingbaan zijn?
Hoe steil een helling mag zijn hangt af van het hoogteverschil dat overbrugt moet worden. Voor het overbruggen van niveauverschillen tussen 2cm en 1,00m gelden de volgende eisen:

Tot 0,05 m helling maximaal 1: 6
0,05 – 0,10 m helling maximaal 1:10
0,10 – 0,25 m helling maximaal 1:12
0,25 – 0,50 m helling maximaal 1:16
0,50 – 1,00 m helling maximaal 1:20

Hoogteverschillen >1,00m zijn in principe niet geschikt overbrugt te worden met een helling. Een liftinstallatie is hier dan de beste optie. Andere mogelijkheid is een hellingen flauwer dan 1:25 niet als helling gezien, maar meer als ‘vals plat’.

Trap
Voor onder andere mensen met heupproblemen kan het belopen van een hellend vlak hinderlijk of zelfs pijnlijk zijn. Een hellingbaan moet daarom altijd gecombineerd worden met een trap die in de buurt ligt.

Overige eisen
Het loopoppervlak moet natuurlijk stroef (ook in vochtige situaties) en regelmatig (vlak) zijn en de helling dient voldoende breed te zijn (minimaal 1,20m).
Daarnaast is voldoende vrije ruimte boven en onderaan de helling nodig als rustpunt.
Een afrijdbeveiliging aan beide zijden voorkomt dat onbedoelt van de helling af gereden kan worden. Bij een helling hoger dan 25cm biedt een leuning aan beide zijden extra steun en zekerheid.

Hoe groot moet een integraal toegankelijk toilet zijn?
Een goed integraal toegankelijk toilet is minimaal 2.20m x 1.65m groot. Dit is ook wettelijk vastgelegd in het bouwbesluit.
Veel belangrijker dan de exacte grootte is de inrichting van het toilet. Dat bepaalt namelijk of het toilet ook goed bruikbaar is. Draait de deur de goede kant op, staat de toiletpot op de juiste plaats, zijn er goede beugels aangebracht et cetera.
Deze inrichtingseisen zijn niet wettelijk vastgelegd, maar zijn onder meer terug te vinden in het handboek voor toegankelijkheid.

Onder Sanitair vindt u een aantal informatiebladen met deze uitvoeringsnormen.

Wat zijn de eisen voor een toegankelijke lift?
Volgens de nieuwste normen dient een toegankelijke lift 1,05m x 1,50m groot te zijn. Een dergelijke lift is geschikt voor zowel een rolstoel als scootmobiel. Er zijn echter veel meer zaken van belang voor een goede lift.

Bediening
Een goed bruikbare lift heeft een eenvoudige, begrijpelijke bediening die goed bereikbaar en bedienbaar is. Moderne tiptoetsen en desingpanelen maken de liftbediening misschien wel mooier, maar zorgen ook vaak voor verwarring. Tiptoetsen zijn bovendien niet bruikbaar voor blinde personen.

Een te zware handbediende liftdeur is niet alleen voor iemand in een rolstoel lastig. Ook ouderen kunnen hier moeite mee hebben. Ook met tassen of dozen in de hand is zo'n deur onneembaar.

Toegang
Voor de toegang van een lift geldt volgens het Handbboek voor Toegankelijkheid een minimale doorgangsbreedte van 850mm en een minimale doorgangshoogte van 2300mm. In het bouwbesluit staat dit ook, met als enige verschil dat deze eisen gelden voor de bouwkundige sparing voor de lifttoegang. Dat is dus alleen de toegang tot de liftschacht, en dus niet voor de liftkooi.

Het uiteindelijke doel is om ook in de liftbranche de norm voor de hoogte van de lifttoegang op 2300mm te krijkgen, net als alle andere toegangen/doorgangen in een gebouw. Tot op heden zijn er echter nog maar weinig lift-producenten die dit doorgevoerd hebben. Daarom wordt vooralsnog bij toegankelijkheids-toetsingen 2100mm gehanteerd als minimum doorgangshoogte.

Ditzelfde geldt voor de hoogte aan de binnenzijde van de lifkooi: adviesmaat is 2300mm+, maar het echte minimum is 2100mm. Een te lage hoogte (2100mm+) wordt echter vaak als benauwend ervaren, vandaar dat de binnenkant van de liftkooi vaak hoger is.

De minimale vrije horizontale doorgang is in alle gevallen wel gelijk: Minimaal 850mm.

Maatwerk
Iedere lift is maatwerk. Hoeveel stopplaatsen zijn er? Heeft de lift één of twee toegangen (zgn. doorlooplift)? Voor wie is de lift?

Wilt u weten of een lift geschikt is, neem dan contact op met ZetOpen.

Waaraan moet een toegankelijke deur voldoen?
Een goede deur is een van de belangrijkste schakels in de keten van toegankelijkheid. Heel kort gezegd zijn er wettelijk gezien maar twee eisen: De doorgang dient 85cm breed te zijn, en de drempel mag maximaal 2 cm hoog zijn. Voor een écht integraal toegankelijke deur zijn er echter nog veel meer zaken die van belang zijn.

Wat te doen bij automatische deuren? Hoe ziet een nooddeur er uit? Of wat voor een deurbeslag (klink, slot e.d.) moet er op?

Meer informatie hierover vindt u op het Informatieblad doorgangen en deuren.

Zie ook de vragen over schuifdeuren.

Waar moet ik op letten bij een schuifdeur?
Een schuifdeur is in sommige gevallen een goed alternatief voor een toegankelijke toegangsdeur. Dit komt vooral omdat een schuifdeur (vrijwel) geen gebruiksruimte in beslag neemt.
Er zijn echter wel een paar punten die specifiek van belang zijn:
De deurbediening moet goed hanteerbaar zijn. Zo levert een (gedeeltelijk) in de deur verzonken bediening soms moeilijkheden op.

De deur moet voldoende licht lopen. Niet alleen in nieuwstaat, maar ook naar enkele jaren. Een schuifdeur behoeft over het algemeen dan ook meer controle en onderhoud.

Met name zwaardere schuifdeuren hebben niet alleen aan de bovenzijde een rails, maar ook aan de onderzijde. Ook hiervoor geldt een maximale hoogte van 20mm.

Waarvoor staat de afkorting BTB?

Bereikbaarheid

Toegankelijkheid

Bruikbaarheid

BTB

Informatiebladen downloaden

Richtlijnen

Terug naar top
Adviezen en onderzoeksresultaten

Kan ik inzicht krijgen in adviezen en onderzoeksresultaten?
Ja, mits de opdrachtgever toestemming geeft. In veel gevallen zal er contact moeten worden opgenomen met de opdrachtgever.
Terug naar top
Keurmerken

Welke toegankelijkheidskeurmerken zijn er?
Als het gaat om de toegankelijkheid van gebouwen is het Internationaal Toegankelijkheidssymbool (ITS) het meest bekend. Dat is het bekende blauwe bordje met een witte rolstoel. De normen hiervoor zijn landelijk vastgesteld.

Er zijn ook nog diverse lokale keurmerken De normeringen en keuringen hiervoor zijn echter nergens vastgelegd. Dergelijke keurmerken zijn dan ook soms weinig betrouwbaar.

Internet
Ook voor de toegankelijkheid van websites bestaan er keurmerken. Het nederlands keurmerk hiervoor heet 'Drempelvrij'.

Hoe kan ik zien of een gebouw toegankelijk is?
Er zijn veel gebouwen en voorzieningen waarvan bekend is in hoeverre ze toegankelijk zijn. Op verschillende sites is toegankelijkheidsinformatie te vinden, maar belangrijk is natuurlijk dat deze informatie ook echt klopt en gecontroleerd is. Dit is onder andere het geval op de volgende websites:

Provincies/Regio's
Toegankelijk Brabant
Toegankelijk Rijnmond (Rotterdam e.o.)
Toegankelijk Vlaanderen

Steden
Toegankelijk Amsterdam
Toegankelijk Den Haag
Toegankelijk Nijmegen
Toegankelijk Venlo
Toegankelijk Zoetermeer

Ook van een gebouw met het ITS (Internationaal ToegankelijkheidsSymbool) mag verwacht worden dat het goed toegankelijk is.
Terug naar top
Openbaar vervoer

Mag een scootmobiel in de bus?
Nee. Een scootmobiel wordt niet toegelaten in het OV. Een scootmobiel valt zelf namelijk onder de categorie 'voertuig' en een voertuig in een voertuig vervoeren is niet toegestaan.
Bovendien voldoet een scootmobiel niet aan de maximale afmetingeisen.

Afmetingen
In de Europese richtlijnen waaraan nieuwe bussen moeten voldoen staan ondermeer de maximale afmetingen van een gewone of elektrische rolstoel mogen zijn. Dat is 120x70x109 cm (lengte x breedte x hoogte).

Deze afmetingen zijn niet alleen vastgelegd in Europese richtlijnen, maar ook opgenomen in het voertuigreglement. Een rolstoel groter dan dit formaat mag dan ook niet vervoerd worden.

Vrijwel alle scootmobielen zijn groter dan deze norm. Omdat een meetlint niet tot de standaard-uitrusting van een buschauffeur behoort, wordt aangehouden dat alleen handbewogen en elektrische rolstoelen van normale omvang mee mogen.

Naast scootmobielen zijn er ook uitgebouwde rolstoelen die buiten deze norm vallen. Ook deze mogen dus in principe niet mee.

Kan ik met een rolstoel in de bus?
Ja. De nieuwste bussen voldoen aan Europese richtlijnen. Hierin staan onder andere zaken over milieuvriendelijkheid, maar zeker ook over toegankelijkheid.

Zo hebben de bussen een lage instap en zijn ze voorzien van een uitschuif- of uitklapplaat bij de middelste deur. Zodoende kunnen mensen in een rolstoel of met een rollator gemakkelijk de bus in of uit.

Rolstoelplek
In de bus zelf is één aangepaste plek voor een gewone of elektrische rolstoel van maximaal 120x70x109 cm (lengte x breedte x hoogte).

Assistentie
In principe kan/mag de chauffeur u niet assisteren. Dit heeft er onder meer mee te maken dat hij zijn plek achter het stuur niet mag verlaten.
Indien zelfstandig gereist wordt kan het daarom zijn dat u assistentie van een medereiziger moet vragen.
Terug naar top
Fondsen, subsidies en vergoedingen

Zijn er fondsen op het gebied van toegankelijkheid?
Er is geen specifiek fonds op dit terrein. Wel zijn er diverse fondsen op het gebied van gehandicaptenbeleid die mogelijk een bijdrage willen doen.

Meer informatie vindt u onder Fondsen, subsidies en vergoedingen

Zijn er subsidies voor toegankelijkheids-aanpassingen?
Er is geen landelijke of provinciale subsidie-regeling voor aanpassingen op het gebied van toegankelijkheid. Er wordt vanuit gegaan dat tegenwoordig bij (ver-)bouw al rekening gehouden wordt met toegankelijkheid.

Wel hebben enkele gemeenten een eigen subsidie-regeling voor bijvoorbeeld een ondernemer zijn toegang, toilet o.i.d. toegankelijker wil maken. Informeer hiernaar bij uw gemeente.

Wmo
Wanneer een gebouw of voorziening een aantoonbaar maatschappelijk belang heeft, of wanneer het een gezamelijke voorziening betreft kan een gemeente in sommige gevallen een bijdrage vanuit de Wmo verstrekken.

Voor aanpassingen aan een woning of woongebouw gelden andere regelingen. Zie hiervoor de andere vragen in de lijst.
Terug naar top
Hulpmiddelen

Wat is een scootmobiel?
Een scootmobiel is een driewielige of vierwielige elektrische scooter. Hij wordt gebruikt door mensen die moeilijk kunnen lopen, of met een beperkt uithoudingsvermogen. Vandaar dat veel oudere mensen een scootmobiel gebruiken.

Een scootmobiel is bedoeld voor buitengebruik, of in grote publieke ruimten. Hij is in principe niet bedoelt voor krappere ruimtes zoals spreekkamers, kleine winkels, balies etc. Hier zal de berijder dus mogelijk af moeten stappen. Een scootmobiel is daarom niet geschikt voor mensen die zeer slecht of helemaal niet kunnen lopen.

Hoe kom ik aan een hulpmiddel zoals rolstoel of scootmobiel?
In principe moeten zorgvoorzieningen bij uw gemeente worden aangevraagd.
Hulpmiddelen worden vergoed vanuit de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning)(voorheen WVG) en worden in bruikleen aan u verstrekt. De procedures kunnen per gemeente verschillen. Voor meer informatie neemt u contact op met uw gemeente.

Hoe kom ik aan een uitleen-rolstoel voor mijn klanten/bezoekers/gasten?
In sommige gebouwen is het onvermijdelijk dat er veel gelopen moet worden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een museum, dierentuin of ziekenhuis maar ook in grote kantoorgebouwen, gemeentehuizen et cetera.

Informatie
Voor veel bezoekers kan het dan heel prettig zijn wanneer de ondernemer een leen-rolstoel ter beschikking stelt. Het is belangrijk dit ook aan de bezoekers duidelijk te maken door vermelding op een website, in folders maar ook bij bijvoorbeeld de receptie/kassa/balie.

Rolstoel-typen
Er zijn heel veel verschillende type rolstoelen. Bij het aanschaffen van een rolstoel dient goed gelet te worden op het type: Dit dient in elk geval een rolstoel te zijn die geduwd kan worden (duw-rolstoel). Bij voorkeur is de rolstoel ook zelf te rijden (ook wel duw-hoepel-rolstoel genoemd).

Links
Er zijn verschillende mogelijkheden om aan rolstoelen te komen:

www.handycare.nl
Deze organisatie levert de bekende blauwe uitleenstoelen (met muntslot) die ook bijvoorbeeld bij vele musea, dierentuinen, ziekenhuizen e.d. te vinden zijn. (Voorheen ANGO of AVO-rolstoel)

www.welzorg.nl
Zij vertrekken hulpmiddelen en hebben soms ook tweedehands rolstoelen in de verkoop.

www.rolstoelcentrale.nlRolstoelcentrale in Roosendaal, verhuur en verkoop van rolstoelen en scootmobielen. Heeft mogelijk ook tweedehands rolstoelen in de verkoop.

www.handywijzer.nl
Hier vindt u adressen van diverse leveranciers van hulpmiddelen. Hier kunt u terecht voor nieuwe en mogelijk gebruikte rolstoelen.

Vergoedingen
In sommige gevallen willen zorgverzekeraars wel eens rolstoelen sponseren en mogelijk dat de gemeente een bijdrage wil verzorgen.
Kijk ook bij ons fondsen-overzicht.
Terug naar top
Wetgeving

Is toegankelijkheid wettelijk geregeld ?
Gedeeltelijk. In het Bouwbesluit zijn een paar zaken wettelijk vastgelegd, zoals deurbreedtes en doorgangen, steilheid van de trap en de oppervlakte van het invalidentoilet. De bereikbaarheid en bruikbaarheid van deze zaken liggen echter niet wettelijk vast.
In het bouwbesluit wordt wel verwezen naar het Handboek voor Toegankelijkheid.